Uitspraak Hoge Raad over onttrekking aan het verkeer van auto’s waarin een kilometerblokker is aangebracht
Zijn auto’s waarin zich een kilometerblokker heeft bevonden vatbaar voor onttrekking aan het verkeer? Op deze vraag geeft de Hoge Raad vandaag in vijf zaken antwoord. De Hoge Raad is van oordeel dat onder omstandigheden een auto waarin een kilometerblokker heeft gezeten in aanmerking kan komen voor onttrekking aan het verkeer.
De vijf zaken waarin vandaag uitspraak is gedaan zijn de eerste zaken hierover die aan de Hoge Raad zijn voorgelegd. Er is daarnaast nog een tiental zaken aanhangig bij de Hoge Raad. Door rechtbanken wordt verschillend geoordeeld in dit soort zaken. Het openbaar ministerie (OM) heeft daarom aangedrongen op een richtinggevende uitspraak van de Hoge Raad zodat het OM beleid kan ontwikkelen hoe met de problematiek moet worden omgegaan.
Achtergrond
De zaken gaan over auto’s waarin een zogenoemde kilometerblokker heeft gezeten. Dat is een elektronisch apparaat dat wordt aangesloten op de elektronische systemen van een auto, waarmee de werking van de kilometerteller van de auto wordt beïnvloed. De op het dashboard weergegeven kilometerstand komt dan niet meer overeen met het door de auto werkelijk gereden aantal kilometers, dat doorgaans hoger is. Het aanbrengen van een kilometerblokker in een auto is in Nederland strafbaar gesteld in de Wegenverkeerswet. Op grond van het Besluit Voertuigen is het bovendien verboden met een motorrijtuig te rijden als daarin een kilometerblokker aanwezig is. Hoewel in geen van de zaken strafvervolging is ingesteld voor het aanbrengen van of het rijden in een auto met een kilometerblokker, stelt het OM zich op het standpunt dat auto’s waarin een kilometerblokker heeft gezeten, vatbaar zijn voor onttrekking aan het verkeer (lees: moeten worden vernietigd), omdat vanwege de gemanipuleerde kilometerstand het ongecontroleerde bezit van zo’n auto in strijd is met de wet of met het algemeen belang.
In alle zaken hebben de klagers om teruggave van de inbeslaggenomen auto’s gevraagd. In drie van deze zaken gaat het om (kostbare) huurauto’s van verschillende Duitse verhuurbedrijven.
Uitspraken rechtbank
De rechtbanken hebben verschillend geoordeeld over de vraag of de auto moet worden teruggegeven of moet worden onttrokken aan het verkeer.
Oordeel Hoge Raad
De Hoge Raad stelt in zijn uitspraken van vandaag het volgende voorop.
De onttrekking aan het verkeer kan worden opgelegd als het betreffende voorwerp van zodanige aard is, dat het ongecontroleerde bezit daarvan in strijd is met de wet of het algemeen belang. Een personenauto is niet zonder meer van zodanige aard dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang. Dat wordt niet anders op de enkele grond dat in die auto door de politie een kilometerblokker is aangetroffen die daaruit al is verwijderd, of die – met niet meer dan redelijke inspanningen – daaruit kan worden verwijderd.
Toch kan onder omstandigheden een auto waarin een kilometerblokker is aangetroffen in aanmerking komen voor onttrekking aan het verkeer.
Zo’n geval kan zich voordoen als de rechter vaststelt dat de auto – ook na de verwijdering daaruit van de kilometerblokker – een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt, terwijl het aan dat gevaar ten grondslag liggende gebrek niet met redelijke inspanningen kan worden hersteld. De enkele omstandigheid dat de kilometerstand mogelijk niet juist is, brengt niet mee dat de auto daadwerkelijk een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt.
Daarnaast kan zo’n geval zich voordoen als de rechter vaststelt dat – ook na de verwijdering van de kilometerblokker – het normale handelsverkeer ten aanzien van de auto wordt belemmerd doordat de waarde van de auto onduidelijk of te hoog is als gevolg van de kans dat de kilometerstand op de kilometerteller wezenlijk lager is dan het daadwerkelijk met die auto gereden aantal kilometers. Zo’n belemmering van het handelsverkeer wordt in voldoende mate voorkomen als i) de correcte kilometerstand inmiddels is hersteld of in voldoende mate is benaderd op de kilometerteller, of ii) het gegeven dat de kilometerstand van de auto niet betrouwbaar is op een eenvoudige manier – bijvoorbeeld door een registratie bij de Dienst Wegverkeer – voor derden kenbaar is gemaakt.
Het OM moet in deze gevallen ervoor zorgen dat voldoende technische informatie over de auto zich bij de (proces)stukken bevindt.
Ten aanzien van de vijf zaken die bij de Hoge Raad voorlagen heeft de Hoge Raad aan de hand van deze vooropstelling beslist.