PG bij de Hoge Raad start toezichtonderzoek OM naar de praktijk van de hoge transactie

Verschillende toezichtonderzoeken door de PG hebben betrekking gehad op de toepassing van de OM-strafbeschikking. Tot op heden heeft geen toezichtonderzoek plaatsgevonden naar de praktijk van de transactie. De transactie en de OM-strafbeschikking zijn van elkaar verschillende afdoeningen. Bij een transactie wordt strafvervolging voorkomen, bijvoorbeeld door betaling van een schikkingsbedrag. Bij een OM-strafbeschikking is sprake van een vervolging, waarbij aan de verdachte een geldboete of een andere straf wordt opgelegd. Beide afdoeningen hebben met elkaar gemeen de strafzaak buiten de rechter om af te doen.

De toepassing van de hoge transactie is nader genormeerd in de OM-Aanwijzing hoge transacties (2020A005, Stcrt. 2020, 46166). Deze aanwijzing schetst de kaders voor het aanbieden van hoge transacties. Het begrip ‘hoge transactie’ is in de aanwijzing nader afgebakend en omvat alle transacties waarbij betaling van een geldsom aan de Staat met een boetecomponent van € 200.000,- of meer aan de orde is én transacties met een totale transactiewaarde van € 1.000.000 of meer. De aanwijzing benoemt uitgangspunten voor het aanbieden van dergelijke transacties en geeft procedurele regels. Onderdeel hiervan is de verplichte adviserende rol van de onafhankelijke Toetsingscommissie hoge transacties.

De PG start een toezichtonderzoek naar de praktijk van de hoge transactie, mede in het licht van de toepassing van de OM-strafbeschikking. Het onderzoek van de PG heeft een algemeen, thematisch karakter en is niet gericht op de beoordeling van individuele zaken. In het kader van het onderzoek zal onder meer aandacht worden besteed aan de achtergrond van de Aanwijzing hoge transacties en aan de verhouding tussen hoge transacties en OM-strafbeschikkingen. De verwachte looptijd van het onderzoek is één jaar.

Bijzondere taken PG

De procureur-generaal bij de Hoge Raad is een onafhankelijk en zelfstandig instituut binnen de rechterlijke organisatie dat los staat van het rechtscollege de Hoge Raad. Er is geen gezagsverhouding tussen de procureur-generaal en de Hoge Raad. Dat komt ook tot uitdrukking in het woordje ‘bij’. De procureur-generaal geeft leiding aan het parket bij de Hoge Raad. Het parket bij de Hoge Raad behoort niet tot het Openbaar Ministerie en is onafhankelijk ten opzichte van de Minister van Justitie en Veiligheid.

De procureur-generaal heeft een aantal bijzondere taken. Eén van die taken betreft het (thematisch) toezicht op het OM. Artikel 122 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO) bepaalt dat de procureur-generaal bij de Hoge Raad de minister in kennis kan stellen van het feit dat naar zijn oordeel het Openbaar Ministerie (OM) bij de uitoefening van zijn taak de wettelijke voorschriften niet naar behoren handhaaft of uitvoert.